Jassy

Jassy to dawna stolica Mołdawii. Miasto położone na siedmiu wzgórzach. Najcenniejsze zabytkowe budynki są zlokalizowane wzdłuż bulwaru Stefana Wielkiego, przy którym znajdują się także ważne miejskie instytucje m.in. urząd miasta i teatr.

Jednym z najcenniejszych zabytków jest Monaster Trzech Świętych Hierarchów – prawosławny męski klasztor, będący w jurysdykcji metropolii Mołdawii i Bukowiny Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego. Monaster został zbudowany w latach 1635–1639. W latach 1882–1887 cerkiew monasterska została odnowiona pod kierunkiem francuskiego architekta André Lecomte’a du Noüy. Wzniesiono ją praktycznie od nowa, rozbierając i budując powtórnie wieże, absydę ołtarzową i kolumny, na których wspierała się budowla. Ponadto wykonano całkowicie nowe freski oraz ikonostas, odnowiono zewnętrzną dekorację rzeźbiarską. W 1904 odnowiony budynek został ponownie poświęcony. Elewacja cerkwi pokryta jest rzeźbionymi w kamieniu skomplikowanymi wzorami geometrycznymi i roślinnymi. Nawiązują one do wpływów wschodnich, ormiańskich i gruzińskich, perskich i rosyjskich.

Wyjątkowym budynkiem w Jassy jest ogromny Pałac Kultury z 1925 roku, w którym mieszczą się 4 muzea.

Historyczne centrum pozostało niemal bez skazy, ale tu i ówdzie, mniej lub bardziej, widoczne są charakterystyczne „socjalistyczne plomby”. Na tle innych mołdawskich miast, z którymi komunizm obszedł się niezwykle brutalnie, Jassy lśnią dawnym hospodarsko-królewskim blaskiem. Pomimo licznych zalet nie są jednak miastem turystycznym, co tylko je uatrakcyjnia, gdyż dominuje w nim swoisty klimat, ludzie zajmują się swoimi sprawami i nie ma wściekłego nastawienia, by zarabiać na turystach.

Historia

Istnienie osady na terenie Jassy notuje się na VII w. W XIV w. była już ważnym ośrodkiem targowym. W 1408 r. miasto otrzymało przywilej handlowy wydany przez wojewodę Aleksandra Dobrego. Jassy, położone w bardzo dogodnym miejscu – na skrzyżowaniu szlaków handlowych ze Lwowa i Siedmiogrodu do portów czarnomorskich Kilii i Białogrodu – szybko zyskały status jednego z najważniejszych ośrodków miejskich Hospodarstwa Mołdawskiego. Znaczenie gospodarcze i militarne Jass dostrzegli władcy hospodarstwa, budując tu ok. 1434 r. swoją rezydencję, która za czasów Stefana Wielkiego została rozbudowana.

Miasto wkroczyło na arenę dziejową w 1564 r., po powrocie na tron hospodarski Aleksandra Lăpuşneanu, który na życzenie swych tureckich protektorów przeniósł tu stolicę państwa. Sam fakt przenosin dworu miał znaczenie symboliczne. Hospodarstwo Mołdawii wkraczało bowiem w okres silniejszej dominacji tureckiej.

W 1686 r. w Jassach miał miejsce hołd mołdawskich bojarów złożony Janowi III Sobieskiemu, który w czasie pierwszej wyprawy mołdawskiej na krótko zajął miasto. W 1711 r. Jassy zostały zajęte przez wojska cara Rosji Piotra Wielkiego, prowadzącego wojnę z Turcją. W 1739 r. wojska rosyjskie ponownie wkroczyły do miasta i zostały przychylnie przywitane przez miejscową ludność. Mimo kilku wojennych zawieruch, XVIII w. był dla miasta okresem stabilizacji. Rozwinęły się wówczas pierwsze manufaktury, organizowano też wielkie jarmarki.

Pomyślny rozwój miasta został na kilka lat zatrzymany przez wojnę greckiej Heterii z Turcją. W 1821 r. Jassy zostały zajęte przez oddziały heterystów Aleksandra Ipsilantiego, które dokonały mordu na mieszkających tu Turkach. W odwecie armia turecka w sierpniu 1822 r. spaliła znaczną część miasta. Pożar w dużym stopniu zniszczył dwór hospodarski oraz położone w jego sąsiedztwie cerkwie. Jassy w krótkim czasie podniosły się z upadku i zaczęły wyrastać na ważne, ogólnorumuńskie centrum kultury i nauki. W II poł. XIX w. Jassy liczyły ok. 70 tys. mieszkańców i były miastem dynamicznie rozwijającym się cywilizacyjnie i gospodarczo. W tym okresie prowadzono intensywne prace nad brukowaniem i kanalizowaniem miejskich ulic, założono także oświetlenie naftowe. Przekształceniom urbanistycznym towarzyszyło zanikanie tradycyjnych, wschodnich zajazdów oraz dworów bojarskich, rozłożonych wśród licznych ogrodów.

W 1859 r. decyzją księcia Aleksandra Jana Cuza – pierwszego władcy zjednoczonej Mołdawii i Wołoszczyzny – Jassy straciły status stolicy na rzecz Bukaresztu. W czasie I wojny światowej miasto przez niemal rok (od końca 1916 r.) pełniło funkcję stolicy Królestwa Rumunii, po zajęciu przez wojska niemieckie Bukaresztu. W okresie dwudziestolecia międzywojennego pełniło ważną funkcję unifikacyjną wobec odzyskanej po przeszło 100 latach Besarabii. W 1944 r. ofensywa Armii Czerwonej przeciw operującym w niedalekiej odległości od miasta dwóm armiom niemieckim sprawiła, że Jassy w dość sporym procencie zostały zniszczone.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s